De Omgevingswet

De nieuwe Omgevingswet is vanaf 1 januari 2024 ingegaan. De geplande datum inwerkingtreding was verschillende keren uitgesteld, maar is eindelijk werkelijkheid geworden. De Omgevingswet is één wet die alle wetten op het gebied van de leefomgeving vereenvoudigt en bundelt. Een onderdeel van deze Omgevingswet is het omgevingsplan.

Wat verandert er precies met het omgevingsplan?

Allereerst krijgt elke gemeente één groot omgevingsplan ter vervanging van de geldende bestemmingsplannen, beheersverordeningen, APV’s en dergelijke. Hierbinnen kunnen gemeenten omgevingsplannen algemener en flexibeler inrichten dan bestemmingsplannen, met als doel om -binnen de kaders van de wet- meer gelegenheid te bieden aan initiatieven. Het omgevingsplan bevat meer aspecten dan slechts planologie.

Er kunnen in het omgevingsplan regels opgesteld worden over de gehele fysieke leefomgeving. Deze gaan onder andere over milieubelastende activiteiten. Voorheen waren deze activiteiten opgenomen in het Activiteitenbesluit. Met het ingaan van de Omgevingswet worden de regels over deze activiteiten opgenomen in het Omgevingsplan. Denk hierbij aan regels op het gebied van geluid, geur, trillingen en afvalwater. Deze verbreding van de reikwijdte wordt gezien als het grootste verschil met het bestemmingsplan. Daarnaast worden diverse gemeentelijke verordeningen ondergebracht in het omgevingsplan, denk hierbij aan bestemmingsplannen, wijzigingsplannen en exploitatieplannen. De afvalstoffenverordening en de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) zullen niet geheel worden ondergebracht in het omgevingsplan, maar er dienen wel bepalingen uit deze verordening in het omgevingsplan te worden geïntegreerd.

Wat is de inhoud van een omgevingsplan?

In het omgevingsplan worden alle regels over de fysieke leefomgeving gebundeld in één nieuw gemeentelijk plan. Het omgevingsplan regelt de balans in de toedeling van functies aan locaties. Een functie van een locatie kan bijvoorbeeld kantoor of wonen zijn, maar een locatie kan ook meerdere functies hebben. Bij de functieaanduiding kunnen regels worden opgesteld die aangeven welke activiteiten wel of niet op die plek mogen worden uitgevoerd. De gemeente kan in het omgevingsplan regels stellen over vergunningplicht, meldingsplicht en verboden. Dat kan bijvoorbeeld gelden voor het kappen van bomen of het houden van evenementen. Overigens is het benoemen van een functie voor een bepaald gebied voor een gemeente geen verplichting. Zo kan een gemeente ook bepalen dat een bepaalde activiteit toegestaan is op voorwaarde dat die aansluit bij de al bestaande karakteristieken van een locatie.

In het omgevingsplan kunnen ook regels worden opgesteld met betrekking tot niet-technische aspecten van gebouwen. Zo kan er bepaald worden wat, waar en hoe hoog gebouwd mag worden en hoe een bouwwerk er uit moet zien. Dat laatste kan overigens ook op een vrijere manier, met het invoeren van een welstandscommissie. Die kan aan de hand van criteria bepalen of het uiterlijk van een bouwwerk voldoet binnen het omgevingsplan. Ook kan de gemeente omgevingswaarden vaststellen met betrekking tot het milieu. Een omgevingswaarde kan bijvoorbeeld de waterkwaliteit of een bepaald geluidsniveau zijn. In het omgevingsplan kan de gemeente tevens regels maken over deze omgevingswaarden en welke meldingen en/of vergunningen nodig zijn om aan deze regels te voldoen.

Het omgevingsplan geldt voor iedereen (burgers, bedrijven en overheid) en wordt, met uitzondering van optioneel te delegeren onderdelen van het omgevingsplan, door de gemeenteraad vastgesteld. Hierbij moet men wel rekening houden met overkoepelende omgevingsvisies van de provincie en het Rijk. Van deze visies kan soms worden afgeweken met maatwerkregels: op het gebied van onder andere milieubelastende activiteiten en energieprestatie nieuwbouw kan de gemeente met toestemming van het Rijk of de provincie afwijken van de regels.

Leuk feitje: het pakket aan regels dat vanuit het Rijk wordt meegegeven aan gemeenten, die zij niet op tijd zelf kunnen inrichten in hun omgevingsplan vóór de inwerkingtreding, wordt ‘de bruidsschat’ genoemd.

Wat is nu de planning?

Vanaf 2024 hebben gemeenten een Omgevingsplan, bestaande uit oude ruimtelijke plannen en verordeningen, die niet opnieuw vastgesteld worden door de gemeenteraad. De bruidsschat wordt ook toegevoegd aan het omgevingsplan. De jaren die hierna volgen worden gebruikt als overgangsfase om alle relevante wet- en regelgeving te integreren in het omgevingsplan.
Gemeenten hebben daarna 8 jaar de tijd om het omgevingsplan klaar te hebben. Dat lijkt erg lang, maar vergis je niet: dat hier zo veel tijd voor nodig is, is omdat er niet alleen regels van de bestemmingsplannen in komen te staan, maar ook bepalingen over bijvoorbeeld erfgoed en milieu. Daarbij moet wel worden gezegd dat dit voor een grote gemeente als Rotterdam veel complexer is dan voor een kleinere gemeente als bijvoorbeeld Barendrecht. In 2032 moeten alle omgevingsplannen gereed zijn.

Vaststellen omgevingsplan

Wat voor jou van belang is, is dat een omgevingsplan geen (negatieve) invloed heeft op jouw bedrijfsvoering. Wees goed voorbereid op wat er komen gaat en welke procedures ermee gemoeid zijn. De gemeente moet allereerst openbaar bekendmaken dat zij het omgevingsplan wil gaan vaststellen. De voorbereidingsprocedure wordt hiermee gestart. Staat er iets in het ontwerp dat invloed kan hebben op jouw bedrijfsvoering? Dan kun je een zienswijze indienen. Vier weken na de vaststelling van het omgevingsplan treedt het in werking.

LocisSpotter

Met een abonnement op LocisSpotter voorkom je dat de bovengenoemde vaststellingsprocedure van het omgevingsplan ongemerkt aan jou voorbijgaat. Met onze attenderingstool kunnen wij voor jou in de gaten houden wanneer het omgevingsplan wordt vastgesteld en of er voor jouw bedrijfsvoering gevaren op de loer liggen. Ook kunnen wij een zienswijze of beroep voor jou indienen!
Neem contact op met een van onze spotters